Selen to niezbędny pierwiastek śladowy, który pomaga w prawidłowym funkcjonowaniu tarczycy, w ochronie komórek przed stresem oksydacyjnym i w prawidłowym funkcjonowaniu układu odpornościowego.
Selenometionina to organiczna forma, w jakiej selen naturalnie występuje w żywności — i właśnie ją stosujemy w naszych tabletkach L-selenometioniny 100 mcg. Wyjaśniamy, czym różni się od innych form, ile selenu potrzeba i jak nie przekroczyć bezpiecznego limitu.
| Forma | Rodzaj | Wchłanianie i zatrzymywanie | Gdzie zwykle stosowana |
|---|---|---|---|
| L-selenometionina | Organiczna (forma z żywności) | Wysokie — magazynowana w białkach organizmu | Codzienne suplementy selenu |
| Selenin sodu | Nieorganiczna | Niższe — szybciej wydalany | Żywność wzbogacana, niektóre multiwitaminy |
| Selenian sodu | Nieorganiczna | Dobrze wchłaniany, ale słabiej zatrzymywany | Niektóre multiwitaminy |
| Drożdże selenowe | Mieszanina organiczna (głównie selenometionina) | Wysokie, zależy od partii | Niektóre suplementy |
Suplementy selenu występują jako selenometionina (związek organiczny, forma z żywności) albo jako selenin lub selenian (formy nieorganiczne). L-selenometionina jest zwykle uważana za lepiej biodostępną i lepiej zatrzymywaną przez organizm, ponieważ właśnie w tej formie selen występuje w żywności.
Selenometionina może być wbudowywana w białka organizmu w miejsce aminokwasu metioniny i tworzy rezerwę, z której organizm może korzystać, podczas gdy formy nieorganiczne są szybciej zużywane lub wydalane. Dlatego do codziennej suplementacji najczęściej wybiera się właśnie selenometioninę.
Selen pomaga w prawidłowym funkcjonowaniu tarczycy, w ochronie komórek przed stresem oksydacyjnym, w prawidłowym funkcjonowaniu układu odpornościowego, w utrzymaniu zdrowych włosów i paznokci oraz w prawidłowej spermatogenezie.
Działa jako składnik selenoprotein — enzymów takich jak peroksydazy glutationowe, które są częścią antyoksydacyjnej obrony organizmu, oraz dejodynazy uczestniczące w metabolizmie hormonów tarczycy.
Tarczyca należy do narządów o najwyższym stężeniu selenu, a kilka enzymów zależnych od selenu bezpośrednio uczestniczy w metabolizmie jej hormonów. Dlatego o selenie tak często mówi się właśnie w kontekście tarczycy, a nie tylko ochrony antyoksydacyjnej.
Selen wymienia się zwykle razem z jodem, ponieważ oba są potrzebne do prawidłowego funkcjonowania tarczycy. Jeśli masz chorobę tarczycy lub przyjmujesz leki na tarczycę, przed rozpoczęciem suplementacji selenu skonsultuj się z lekarzem.
Referencyjna wartość spożycia (RWS) selenu w UE wynosi 55 µg dziennie. EFSA określa wystarczające spożycie dla dorosłych na 70 µg dziennie, a od 2023 roku tolerowany górny poziom spożycia na 255 µg dziennie ze wszystkich źródeł łącznie.
Jedna tabletka 100 µg dostarcza 182% RWS i zostawia miejsce na selen z diety, pozostając wyraźnie poniżej górnego limitu. Nie łącz kilku produktów zawierających selen — np. multiwitaminy, preparatu złożonego i osobnej tabletki selenu — bez zsumowania łącznej ilości.
Gleby w dużej części Europy Północnej i Wschodniej są naturalnie ubogie w selen, dlatego lokalne zboża i warzywa zawierają go stosunkowo mało. Właśnie z tego powodu Finlandia od 1984 roku dodaje selen do nawozów rolniczych.
Niższe spożycie może dotyczyć także osób, które jedzą mało ryb, jaj lub mięsa, w tym wielu wegetarian i wegan. Wegańska tabletka selenometioniny to wygodny sposób na utrzymanie stałego spożycia.
Najbardziej znanym bogatym źródłem są orzechy brazylijskie, a dalej ryby i owoce morza, podroby, jaja i mięso. Już jeden czy dwa orzechy brazylijskie mogą zawierać więcej niż dzienną porcję, ale ilość ogromnie się różni między orzechami, więc trudno na nich polegać, jeśli chodzi o stałe spożycie.
Przyjmuj jedną tabletkę dziennie podczas posiłku, o dowolnej porze — regularność jest ważniejsza niż pora. Nie przekraczaj zalecanej dziennej porcji.
Selen często łączy się z innymi składnikami, np. witaminą C, jak w naszej formule Pau d'Arco + witamina C + selen. Jeśli przyjmujesz również produkt złożony, sprawdź obie etykiety, aby łączna ilość mieściła się w limitach. Cynk to kolejny minerał często przyjmowany razem z selenem — zobacz nasz poradnik o cynku.
Bardzo wysokie spożycie przez długi czas może powodować selenozę: czosnkowy zapach z ust, metaliczny posmak, łamliwe włosy i paznokcie oraz dolegliwości trawienne. Dlatego górny limit jest tak ważny — w przypadku selenu więcej nie znaczy lepiej.
Selenometionina to organiczna forma selenu występująca w żywności; zwykle jest lepiej wchłaniana i dłużej zatrzymywana w organizmie. Selenin to forma nieorganiczna, słabiej wchłaniana i szybciej wydalana.
RWS w UE wynosi 55 µg dziennie. Większość suplementów zawiera 50–200 µg. Tabletka 100 µg dziennie wraz ze zwykłą dietą pozostaje poniżej unijnego górnego limitu 255 µg dziennie ze wszystkich źródeł.
Tak — selen ma węższy zakres bezpieczeństwa niż wiele minerałów. Trzymaj się zalecanej porcji i nie łącz kilku produktów z selenem. Długotrwały nadmiar może powodować łamliwe włosy i paznokcie, czosnkowy zapach z ust i dolegliwości trawienne.
O dowolnej porze dnia, najlepiej podczas posiłku. Regularne codzienne przyjmowanie jest ważniejsze niż dokładna godzina.
Selen pomaga w prawidłowym funkcjonowaniu tarczycy, ale jeśli masz chorobę tarczycy lub przyjmujesz leki, np. lewotyroksynę, przed rozpoczęciem suplementacji skonsultuj się z lekarzem.
Selen pomaga w prawidłowym funkcjonowaniu tarczycy, w ochronie komórek przed stresem oksydacyjnym, w prawidłowym funkcjonowaniu układu odpornościowego, w utrzymaniu zdrowych włosów i paznokci oraz w prawidłowej spermatogenezie.